WikiPortallus: Japonca.html

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

VikiSözlük'te Japonca ile ilgili kelime açıklaması bulunmaktadır.

VikiKitap'ta Japonca ile ilgili kılavuz veya ders kitapları bulunmaktadır.

Japonca (日本語, Nihongo) 130 milyonun üzerindeki^[1] Japonya'daki insanlar ve Japon göçmen toplulukları tarafından konuşulan bir dildir. Ryukyu dilleriyle ilişkilidir fakat diğer dillerle herhangi bir akrabalığı kanıtsız kalmıştır. Bitişken bir dildir; fiil biçimleri ve konuşanın, dinleyicinin bağıl statüsünü ve konuşmada bahsedilen kişinin orada bulunup bulunmadığını belirten özel sözcük kadrosuyla Japon toplumunun hiyerarşik doğasını yansıtan karmaşık bir saygı ifadesi sistemi ile sivrilir. Japoncanın ses envanteri nispeten küçüktür ve sözcüksel olarak tonlamalı vurgu sistemi vardır. Ayrıca Japonca hecelerin sonunda -n ünsüzü dışında bir ünsüz bulunmaz.

Japonca üç farklı tipteki yazının bir kombinasyonu ile yazılır: kanji (漢字 / かんじ) adlanan Çince karakterler, ve Çince karakterlerden uyarlanan iki hece yazısı hiragana (平仮名 / ひらがな) ve katakana (片仮名 / カタカナ). Latin alfabesi, rōmaji (ローマ字) de günümüz Japoncasında sık bir şekilde ve özellikle şirket adlarında, logolarda, reklamlarda ve bilgisayara Japonca metinleri girerken kullanılır. Batı tarzı Arapça rakamlar genellikle sayılar için kullanılır, fakat geleneksel Çin-Japon rakamları da olağandır.

Japoncanın sözcük kadrosu ağır bir şekilde diğer dillerden ödünç sözcüklerle etkilenmiştir. Çok sayıda kelime 1500 yılın üzerindeki bir devrede ya Çinceden alınmış veya Çince örneklerden türetilmiş. Japonca 19. yüzyıl sonlarından itibaren başta İngilizce olmak üzere Hint-Avrupa dillerinden gözle görülür miktarda kelime almıştır. İlk defa 16. yüzyılda Japonya'nın Portekizle ve daha sonra 17. yüzyılda başlıca Hollanda ile arasındaki özel ticaret ilişkisinden dolayı Portekizce, Almanca ve Hollandaca da etkili olmuştur: Japonca naifu (ナイフ) < İngilizce knife (bıçak), Japonca pan (パン) < Portekizce pan (ekmek).

değiştir Coğrafî dağılım

Japonya'da kapsamlı bir şekilde konuşulmakla beraber başka yerlerde de konuşulmaktadır. Japonya İkinci Dünya Savaşı öncesinde ve esnasında Kore'yi, Tayvan'ı ve Çin kıta sahasının kısımlarını, ve çeşitli Pasifik adalarını işgal ettiğinde^[2] bu ülkelerin sakinleri imparatorluk-yapılanma programlarında Japonca öğrenmeye zorlandı. Sonuç olarak, yerel dillere ilaveten bu ülkelerde Japonca konuşan çok sayıda insan vardır. Japon göçmen toplulukları (ki bunların en büyüğü Brezilya'dadır) bazen Japoncayı birinci dil olarak işletirler. Hawaii'de oturanların %5'i Japonca konuşur, bununla beraber eyaletteki en büyük tek soy Japon soyudur (nüfusun %24'ten fazlası). Japon göçmenler ayrıca Peru'da, Arjantin'de, Avustralya'da (özellikle Sydney, Brisbane ve Melbourne), Birleşik Devletler'de (bilhassa nüfusun %1.2'sini Japon soyundan gelenlerin oluşturduğu California, ve Hawaii), ve Filipinler'de (özellikle Davao ve Laguna). nikkei (日系 kelimesi kelimesine Japon torunları) olarak bilinen torunları belki de ikinci kuşaktan sonra nadiren akıcı bir biçimde Japonca konuşabilirler. Bir kaç milyon Japon olmayan insanın da bu dilin eğitimini aldığı tahmin edilmektedir^{kaynak belirtilmeli}.

değiştir Resmî statüsü

Japonca fiilen Japonya'nın resmî dilidir. Standart kabul edilebilecek bir dil formu vardır: hyōjungo (Japonca: 標準語) Standart Japonca, veya kyōtsūgo (Japonca: 共通語) ortak dil. İki terimin anlamı neredeyse aynıdır. Hyōjungo veya kyōtsūgo lehçenin karşılığını şekillendiren bir anlayıştır. Bu tipik dil Meiji Restorasyonundan (Japonca: 明治維新 - meiji ishin, 1868) sonra iletişim gereksinimi için Tokyo şehir merkezinin dışında konuşulan dilden türemiştir. Hyōjungo okullarda öğretilir, televizyonda ve resmî iletişimlerde kullanılır ve Japoncanın bu makalede ele alınan versiyonudur.

Eskiden standart Yazı Japoncası (Japonca: 文語 - bungo, "edebî dil") konuşma dilinden (Japonca: 口語 - kōgo) farklıydı. Bungo aşağı yukarı 1900'e kadar Japonca yazmanın temel yöntemiydi; o zamandan sonra kōgo kademeli olarak etkisini genişletti ve iki yöntem 1940'lara kadar birlikte kullanıldı. Bungo hâlen tarihçileri, edebiyatçıları ve avukatları (İkinci Dünya Savaşından kalan bir çok Japon kanunu her ne kadar sadeleştirme gayretleri devam etse de hâlâbungo ile yazılır) biraz ilgilendirir. bungo dil bilgisi ve sözcük kadrosu bazen etki için kullanılsa da Kōgo bugün hem konuşmada hem Japonca yazmada hakim olan yöntemdir.

değiştir Tarih

Bugün en çok kabul gören görüşe göre ilk Japon dili lehçeleri 5 bin yıl önce Korece'den türemiştir. Dilbilimciler Japonca'nın tarihini dört dönemde incelerler: Eski Japonca (8. yy'a kadar), Geç Dönem Eski Japonca (9-11. yy), Orta Japonca (12-16. yy) ve Çağdaş Japonca (17. yy sonrası). Bu dönemler boyunca dilin dilbilgisi diziliminde önemli bir değişiklik olmamıştır. Fakat söz dağarcığı önemli ölçüde değişim göstermiştir.

Bir başka varsayıma göre ise, Japonların kökeninin Moğollar olduğu ve bu nedenle dillerinin kaynağının da Moğol dillerinden geldiği de düşünülmektedir.^{kaynak belirtilmeli}

Japonca ilk dönemde sadece bir konuşma diliydi. Bir alfabeye sahip değildi. Ancak 3. yy'da Çin'den, Kanji (漢字) denilen harflerden oluşan yazı sistemi alınarak Japonca'ya uyarlanmıştır. Dolayısıyla yazılı Japon Edebiyatı da 3. yy sonrasında ortaya çıkmıştır. ^{kaynak belirtilmeli}Zamanla Kanjilerden Hiragana ve Katakana hece alfabeleri türetilmiştir.

değiştir Alfabe

Japonca'da Hiragana, Katakana ve Kanji olmak üzere üç farklı yazı sistemi kullanılır. Hiragana ve Katakana'yı alfabe (hece alfabesi) olarak nitelendirebilirsek de Kanji için alfabe tanımını kullanmak doğru olmaz.

Hiragana, kökeni Japonca olan kelimelerin ve ek, bağlaç ve edatların yazımında kullanılmaktadır. Japonca'ya diğer dillerden geçen sözcüklerin ve Türkçe'deki ses veya durum taklit eden sözcüklerin (şırıl şırıl, çatır çutur, vb.) yazımında ise Katakana alfabesi kullanılır. Kanji ise kelime köklerini yazmakta kullanılır. Yani her bir Kanji bir sözcüğü karşılar diyebiliriz. Kanji'yi yazım ve birleşim kurallarından ötürü bir alfabe olarak nitelendirmek yanlış olur. Örnek olarak: Kitap anlamına gelen "hon" (ほん) sözcüğü Kanji ile "本" şeklinde yazılır. Bugün anlamına gelen "kyou" (きょう) sözcüğü de "今日" şeklinde yazılır. Nasıl ki Türkçe'de "bugün" sözcüğü "bu" ve "gün" sözcüklerinden türemişse; Japonca'da da "şimdi" anlamına gelen "ima" (いま) "今" ve "gün, güneş" anlamına gelen "hi" (ひ) "日" sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuştur ve "kyou" (きょう) olarak okunur.

Japon yazı sisteminin karmaşık gibi görünen özellikleri onu Avrupalılar tarafından öğrenilmesi zor bir dil haline getirmektedir ancak bu dili hiç bilmeyen herhangi bir insan bile Japonca yazılmış bir metine bakarak Kanjileri,Hiragana ve Katakana harflerinden kolayca ayırt edebilir.

değiştir Ayrıntı

Ayrıca, Ural-Altay Dil Ailesi'inden, yani aynı aileden olan Türkçe ve Japonca'nın dil mantığı birbirine benzediği için; Türklerin Japonca'yı, Japonların da Türkçe'yi öğrenmesi, Avrupalılara ve Afrikalılara göre daha kolaydır.

değiştir Bakınız

değiştir Dış Bağlantılar

değiştir Kaynaklar

^ ^a ^b Japanese, Languages of the World Erişim tarihi: 13 Haziran 2008
^ Japonca Angaur eyaletinin, Palau resmî dilleri arasında listelenmiştir. (Ethnologe, CIA World Factbook). Bu resmî statü tartışmalıdır; 2005 censustaki gibi Angaur'da çok miktarda Japonca konuşanlar vardı

Dil ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Japonca.html

Konu başlıkları